Samochody autonomiczne

Projekt NCN 2017/26/M/HS1/01092

Kierownik projektu: dr hab. Piotr Kulicki

Tytuł projektu: Logika deontyczna na potrzeby samochodów autonomicznych

  1. Cel prowadzonych badań/hipoteza badawcza
    Pojazdy autonomiczne to jedna z technologii o rosnącym znaczeniu, która może mieć istotny wpływ na społeczeństwo w nadchodzących latach. Uważamy, że bardzo ważną kwestią w projektowani tych pojazdów jest opracowanie hierarchii wartości dla tego typu pojazdów. Pozwoli to potencjalnym użytkownikom i właścicielom, innym uczestnikom ruchu drogowego i społeczeństwu jako całości na zaakceptowanie lub odrzucenie wprowadzenia tych pojazdów do ruch na szeroka skalę. Jest to również istotne z punktu widzenia regulacji prawnych dla tej dziedziny życia.
    Główną hipotezą badawczą wniosku jest twierdzenie, że formalne modelowanie pojazdów autonomicznych i ich otoczenia, w szczególności modelowanie z użyciem narzędzi logicznych, jest ważnym krokiem w kierunku sprecyzowania oczekiwań dotyczących zachowania pojazdów autonomicznych, prowadzącego do konsensusu społecznego w tej materii.
    W związku z tym proponujemy zastosowanie języka logiki, w szczególności logiki pierwszego rzędu i jej ograniczonych wersji (logika opisowa, OWL) do reprezentacji wiedzy dotyczącej elementów środowiska samochodów autonomicznych i ich własności, potencjalnych czynników ryzyka, wartości i preferencji. Co więcej, uważamy, że istniejące wyniki badań logiki deontycznej i powiązanych z nią dyscyplin, mogą być zastosowane do problematyki pożądanych zachowań samochodów autonomicznych.
  2. Zastosowana metoda badawcza/metodyka
    Metodologia projektu jest typowa dla logiki filozoficznej i zawiera następujące główne elementy:(a) analiza ontologiczna danego fragmentu rzeczywistości (dziedzina badań, w naszym przypadku pojazdy autonomiczne, ich środowisko i potencjalne zagrożenia związane z ich użytkowaniem) i sposobu w
    jaki ludzie go postrzegają i komunikują się ze sobą na jego temat,
    (b) formalna specyfikacja dziedziny w języku logiki,
    (c) próba formalizacji prawidłowych rozumowań dotyczących badanej dziedziny,
    (d) testowanie otrzymanej formalizacji na hipotetycznych przypadkach.
  3. Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki
    Z punktu widzenia badań dotyczących pojazdów autonomicznych w kontekście normatywnym korzyści z zastosowania logiki są dwojakie. Pierwsza jest jej wartość techniczna. Logika deontyczna dostarcza możliwości wyrażania i przetwarzania treści nieobecnych w podejściach alternatywnych. Druga korzyść związana jest z intuicyjną jasnością logicznego podejścia. Logika może grać rolę specyfikacji pośredniczącej pomiędzy rozważaniami normatywnymi (etycznymi, prawnymi itd.) i oprogramowaniem podejmującym decyzje; może pomóc w ukazaniu jak wybrane zasady ogólne są przekształcane w akty normatywne.
    Projekt, w którym logika deontyczna jest stosowana do dziedziny pojazdów autonomicznych będzie miał również wpływ na samą logikę deontyczną. Liczba wyzwań technologicznych dotyczących środowiska normatywnego stale wzrasta. Oprócz pojazdów autonomicznych możemy wymienić tzw. ambient intelligence, automatyzację kontroli przestrzegania regulaminów, kontrolę dostępu do systemów elektronicznych, automatyczne sprawdzanie umów elektronicznych. Jednakże logika deontyczna, pomimo swego potencjału, nie odgrywa kluczowej roli w najpopularniejszych rozwiązaniach w tych dziedzinach. Zastosowanie jej do żywiołowo rozwijającej się dziedziny może stworzyć nowy impuls badawczy dla logiki deontycznej.
  4. Korzyści wynikające ze współpracy z partnerem zagranicznym, wartość dodana wynikająca ze współpracy międzynarodowej
    Wskazać można dwa główne źródła korzyści płynące ze współpracy międzynarodowej w projekcie. Jednym z nich jest szeroki zakres wiedzy eksperckiej w dziedzinie logiki deontycznej i powiązanych dyscyplin. W chwili obecnej nie jest możliwe stworzenie grupy o tak mocnych kompetencjach z udziałem wyłącznie polskich instytucji badawczych. Drugi czynnik związany jest z zawartością merytoryczną projektu: zagadnienia normatywne dotyczące pojazdów autonomicznych. Z jednej strony, podejście społeczeństwa i regulacje prawne różnią się w poszczególnych krajach, szczególnie w odniesieniu do krajów o różnym podłożu kulturowym (Europa / Azja). Z drugiej strony regulacje te muszą być do pewnego stopnia ujednolicone międzynarodowo, mając na względzie transport międzynarodowy i fakt sprzedawania samochodów na rynku globalnym. Zatem zagadnienie badawcze wymaga współpracy międzynarodowej w kwestii oczekiwanych zachowań pojazdów autonomicznych. Zebraliśmy więc grupę naukowców z Europy (Polska, Niemcy, Wielka Brytania) i Chin aby zapewnić uwzględnienie różnych punktów widzenia.